Yıllardır Türkiye hakkında konuşmama kararı alan Finans Profesörü Özgür Demirtaş, fon mağdurları için sessizliğini bozdu. Ponzi düzeninin nasıl kurulduğunu ve mağdurların parasının nasıl kurtarılabileceğini detaylı şekilde anlattı.

Türkiye’nin gündemini sarsan fon ve hisse senedi mağduriyetleriyle ilgili olarak, alanında dünyaca tanınan Finans Profesörü Özgür Demirtaş’tan dikkat çeken bir açıklama geldi. Yıllar önce Türkiye hakkında bir daha yazmama ve konuşmama kararı aldığını hatırlatan Demirtaş, “Uzmanlık alanımda yüzyılın krizi patlak verdi” diyerek bu kararını bir haftalığına bozduğunu ve mağdurlar için bir yol haritası çizdiğini açıkladı.

Kimdir Özgür Demirtaş?Lisans derecesini Boğaziçi Üniversitesi Elektrik Elektronik Mühendisliği’nden alan Demirtaş, doktora derecesini Finansal Ekonomi alanında ABD’de tamamladı. Yardımcı Doçentlik, Doçentlik ve Tenürünü Amerika Birleşik Devletleri’nde elde etti. 15 yıl ABD’de yaşayan ve çalışan Demirtaş, halen Sabancı Üniversitesi’nde Finans Kürsü Başkanı olarak görev yapıyor. Uzmanlık alanı Finansal Ekonomi ve alt alanı Finansal Varlık Fiyatlama Modelleri. Uluslararası prestijli dergilerde 45’in üzerinde akademik yayını bulunuyor. Aynı zamanda ABD’de fon yönetimi alanında akademi dışı tecrübesi de bulunuyor.

“Bu bir Ponzi’ydi, uyaranlar susturuldu”Demirtaş, yazısında öncelikle bu fonların nasıl bu hale geldiğini anlattı. 2021 civarında TEFAS’a kapalı olarak kurulan fonların inanılmaz getirilerle küçük yatırımcıyı cezbettiğini, ardından TEFAS’a açılarak büyük paralar topladığını belirtti. Likiditesi olmayan küçük şirketlerin hisselerinin şişirilmesiyle fon getirilerinin uçurulduğunu, bunun bir saadet zinciri yani Ponzi olduğunu vurguladı. Uyaranların itibarsızlaştırıldığını, tehdit edildiğini ve hatta gözaltına alındığını ifade etti.

Suçlu kim, mağdur kim?Demirtaş’a göre fonları kuranlar, bilerek yatırım yapan siyasiler ve komisyon karşılığı bu fonları öneren bankacılar feci şekilde suçlu. Bu getirilerin nasıl elde edildiğini bilmeyen, Emre Tezmen ve türevlerini gerçek fon yöneticisi sananlar ise suçsuz. En mağdur kesimin ise para piyasası fonlarına yatırım yapanlar olduğunu, çünkü bu fonların içine riskli varlıklar konulduğunu söyledi.

ÇÖZÜM: CLAWBACK YÖNTEMİDemirtaş’ın mağdurlar için önerdiği çözüm ise “Clawback” yani geri alma yöntemi. Devletin elinde kimin fona ne kadar para yatırdığı ve çektiğine dair tüm verilerin bulunduğunu belirten Demirtaş, şu adımları önerdi:

  1. Kârların geri alınması: Fonlardan çıkan para eksi yatırılan para hesaplanarak, net kâr elde edenlerden bu para geri istenmeli. Bu kişiler suçlu olmasa bile elde edilen kâr suçtan kaynaklandığı için sepete konulmalı.
  2. Büyükten küçüğe toplama: Para toplanırken en yüksek kâr edenlerden başlanmalı.
  3. Küçükten büyüğe dağıtma: Mağdurlara ödeme yapılırken en küçük mağdurdan başlanmalı. Önce para piyasası fonu mağdurları, sonra hisse fonu mağdurları, ardından manipüle edilen hisselere girenlerin ana parası ödenmeli.
  4. Manipüle edilen hisselerden elde edilen kârlar: Şişirilen hisselerde kâr edenlerin kazançları da sepete konulmalı.
  5. Fon işletim ücretleri: Fon şirketlerinin topladığı %2’lik işletim ücretleri geri alınmalı.
  6. Stopajlar: Geçmişte alınan stopajların sepete konulması iyi niyet göstergesi olur.
  7. Yasal faiz uygulanmamalı: Kârları geri alırken yasal faiz eklenmemeli, çünkü bu sefer şans eseri kâr edenlere haksızlık olur.
  8. Devlet bankaları açığı kapatabilir: Sepete konan para mağdurların tam zararını karşılamazsa, devlet bankaları açığı kredi olarak kapatmalı. Sepete zamanında para atmayanlar ise devlet bankalarının ipoteği ve haczi altında olmalı.
  9. Yapay zekâ ile hızlı analiz: 50-100 GB’lık veri, yapay zekâ kullanılarak 1 günde analiz edilebilir.
  10. Danışmanlık şirketleri: Devlet, FTI Consulting, AlixPartners, Alvarez & Marsal, Kroll gibi uluslararası forensic ve litigation konusunda uzman firmalardan danışmanlık alabilir. Ancak bu masraflar mağdurlara verilen paradan düşeceği için indirim istenmeli.

Demirtaş, bu işlemlerin yurtdışında hukuk firmalarının ayak diremesi nedeniyle uzun sürebileceğini, ancak Türkiye’de çok daha kısa sürede tamamlanabileceğini belirtti. Son 1 haftada yapılan tutuklamalar ve mal dondurmalar için devlet yetkililerini tebrik eden Demirtaş, “Eğer bu işi temiz bir şekilde çözersek borsaya ciddi yabancı yatırımcı çekeriz ve dünya basınında pozitif yer alırız” dedi.

Demirtaş, yazısını “Ben bu sefer sonsuza kadar Türkiye ile ilgili siyasi, ekonomik, finansal konularda konuşmayı bırakıyorum. Tüm ülkeye geçmiş olsun” diyerek bitirdi.